EMI Options available. Ends SoonBook Now
Iswarya Fertility Centre & Women's Hospital
General

పురుషుల వంధ్యత: కారణాలు, నిర్ధారణ మరియు చికిత్సా మార్గాలు

Medically Reviewed by Dr. Arun Muthuvel
📅27 May 2026

Listen to this article

Tap play — works on desktop and mobile

పురుషుల వంధ్యతను అర్థం చేసుకోవడం పురుషుల వంధ్యత (Male Infertility) అనేది ప్రపంచవ్యాప్తంగా లక్షలాది మంది పురుషులను ప్రభావితం చేసే సాధారణ ఆరోగ్య సమస్య. ఇది ఒక పురుషుడు ఎగ్ ను ఫెర్టిలైజ్ చేయగలిగే ఆరోగ్యకరమైన శుక్రాణువులను ఉత్పత్తి చేయలేకపోవడం లేదా పంపిణీ చేయలేకపోవడం వల్ల కలుగుతుంది. అనేక కారణాలు పురుషుల వంధ్యతకు దారితీస్తాయి. ఈ సమస్యలకు సంబంధించిన కారణాలు, ప్రమాద కారకాల గురించి అర్థం చేసుకోవడం ద్వారా సరైన చికిత్స పొందడానికి మద్దతు అందించవచ్చు. పురుషుల […]

పురుషుల వంధ్యతను అర్థం చేసుకోవడం

పురుషుల వంధ్యత (Male Infertility) అనేది ప్రపంచవ్యాప్తంగా లక్షలాది మంది పురుషులను ప్రభావితం చేసే సాధారణ ఆరోగ్య సమస్య. ఇది ఒక పురుషుడు ఎగ్ ను ఫెర్టిలైజ్ చేయగలిగే ఆరోగ్యకరమైన శుక్రాణువులను ఉత్పత్తి చేయలేకపోవడం లేదా పంపిణీ చేయలేకపోవడం వల్ల కలుగుతుంది. అనేక కారణాలు పురుషుల వంధ్యతకు దారితీస్తాయి. ఈ సమస్యలకు సంబంధించిన కారణాలు, ప్రమాద కారకాల గురించి అర్థం చేసుకోవడం ద్వారా సరైన చికిత్స పొందడానికి మద్దతు అందించవచ్చు.

పురుషుల వంధ్యత: కారణాలు మరియు ప్రమాద కారకాలు

పురుషుల వంధ్యతకు ప్రధాన కారణాలు

  • హార్మోనల్ అసమతుల్యత: టెస్టోస్టెరోన్ లాంటి హార్మోన్ల లోపం లేదా పిట్యూటరీ గ్రంధి సమస్య వల్ల శుక్రాణు ఉత్పత్తి దెబ్బతినవచ్చు.
  • వరికోసెల్: స్క్రోటంలో నరాలు విస్తరించినప్పుడు ఇది సంభవిస్తుంది, శుక్రాణు నాణ్యత మరియు పరిమాణాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంది.
  • అడ్డంకులు: జనన సంబంధ వ్యవస్థలో ఉన్న బ్లాకేజెస్ శుక్రాణువు సరైన స్థలానికి చేరకుండా అడ్డుకుంటాయి.
  • ఇన్ఫెక్షన్లు: వ్యాధి సంక్రమణ (STIs) లేదా ఇతర బాక్టీరియల్ ఇన్ఫెక్షన్లు జనన సంబంధ వ్యవస్థను దెబ్బతీస్తాయి.
  • జన్యుపరమైన సమస్యలు: కొన్నిసార్లు, జన్యు లోపాల వల్ల పురుషుల వంధ్యత ఏర్పడుతుంది.
  • జీవనశైలి ప్రభావాలు: పొగ త్రాగడం, మద్యం అధికంగా సేవించడం, డ్రగ్ వినియోగం మరియు విషపదార్థాల పర్యవేక్షణ వల్ల శుక్రాణు ఆరోగ్యం దెబ్బతింటుంది.
  • మందుల ప్రభావం: కొన్ని మందులు శుక్రాణు ఉత్పత్తి లేదా దాని పనితీరుకు ఆటంకం కలిగిస్తాయి.
  • గాయాలు లేదా శస్త్రచికిత్స: జననాంగాల గాయాలు లేదా శస్త్రచికిత్స వల్ల పురుషుల ఫెర్టిలిటీకి సమస్యలు ఏర్పడవచ్చు.

పురుషుల వంధ్యతకు ప్రమాద కారకాలు

  • వయసు: వయసు పెరుగుతున్నకొద్దీ శుక్రాణువు నాణ్యత మరియు పరిమాణం తగ్గుతుంది, ఇది పురుషుల వంధ్యతకు కారణమవుతుంది.
  • ఆరోగ్య పరిస్థితులు: మధుమేహం, థైరాయిడ్ రుగ్మతలు, సిస్టిక్ ఫైబ్రోసిస్ వంటి ఆరోగ్య సమస్యలు వంధ్యత ప్రమాదాన్ని పెంచుతాయి.
  • లైంగిక వ్యాధుల చరిత్ర: లైంగిక వ్యాధుల సంక్రమణ (STI) వల్ల జనన సంబంధ వ్యవస్థకు నష్టం జరుగుతుంది, ఇది వంధ్యతకు దారితీస్తుంది.
  • విషపూరిత పదార్థాలకు వ్యతిరేకంగా పరిరక్షణ లేకపోవడం: పర్యావరణ కాలుష్యం, బరువైన లోహాలు లేదా రేడియేషన్ వల్ల శుక్రాణువు ఆరోగ్యం దెబ్బతింటుంది.
  • మానసిక ఒత్తిడి: దీర్ఘకాలిక ఒత్తిడి మరియు భావోద్వేగ సమస్యలు ఫెర్టిలిటీపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపవచ్చు.

పురుషుల వంధ్యతకు సంబంధించిన శాస్త్రీయ అంశాలు

జన్యుపరమైన సమస్యలు

పురుషుల వంధ్యత కొన్నిసార్లు జన్యుపరమైన సమస్యల వల్ల ఏర్పడుతుంది. ఇందులో క్లైన్ఫెల్టర్ సిండ్రోమ్ వంటి క్రోమోజోమ్ లోపాలు ఉంటాయి, ఇది అదనపు X క్రోమోజోమ్ ఉన్నందున పురుషుల వంధ్యతకు దారితీస్తుంది. ఈ జన్యుపరమైన పరిస్థితులు శుక్రాణువు ఉత్పత్తి, చలనం లేదా ఆకారాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి.

హార్మోనల్ అసమతుల్యత

పురుషుల జనన ఆరోగ్యానికి హార్మోన్లు ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి. హార్మోనల్ అసమతుల్యత శుక్రాణు ఉత్పత్తి, పరిపక్వత లేదా పనితీరును ప్రభావితం చేస్తుంది. ఉదాహరణకు, హైపోగోనాడిజం మరియు పిట్యూటరీ రుగ్మతలు కూడా పురుషుల వంధ్యతకు దారితీస్తాయి.

జీవనశైలి ప్రభావాలు

కొన్ని జీవనశైలి అభ్యాసాలు పురుషుల ఫెర్టిలిటీపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపవచ్చు. ధూమపానం, మద్యం అధికంగా సేవించడం, డ్రగ్ వినియోగం మరియు అధిక బరువు వల్ల శుక్రాణువు నాణ్యత మరియు పరిమాణం తగ్గిపోతుంది. ఈ కారకాలు ప్రొడక్టివ్ సిస్టమ్‌ను దెబ్బతీస్తాయి, హార్మోన్ల ఉత్పత్తిని అడ్డుకుంటాయి.

పురుషుల వంధ్యతకు చికిత్సా మార్గాలు

పురుషుల వంధ్యతకు చికిత్స కోసం పలు పద్ధతులు ఉన్నాయి, అవి సమస్యకు కారణం ఆధారంగా మారుతూ ఉంటాయి. కొన్ని సాధారణ చికిత్సా మార్గాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

మందులు మరియు హార్మోన్ చికిత్స

  • హార్మోన్ చికిత్స: హార్మోనల్ అసమతుల్యత ఉన్న పురుషుల కోసం, హార్మోన్ ప్రత్యామ్నాయ చికిత్స సాధారణ హార్మోన్ స్థాయిలను పునరుద్ధరించడంలో సహాయపడుతుంది.
  • యాంటీబయాటిక్స్: ఇన్ఫెక్షన్లను యాంటీబయాటిక్స్‌తో చికిత్స చేయవచ్చు, ఇది శుక్రాణు నాణ్యత మరియు పనితీరును మెరుగుపరుస్తుంది.
  • వరికోసెల్ రిపేర్: వరికోసెల్ సర్జికల్ రిపేర్ శుక్రాణు ఉత్పత్తి మరియు నాణ్యతను మెరుగుపరుస్తుంది.

శస్త్రచికిత్స

  • వాసెక్టమీ రివర్సల్: వాసెక్టమీ చేయించుకున్న పురుషులు పిల్లలను కలిగి ఉండాలనుకుంటే, వాసెక్టమీ రివర్సల్ శస్త్రచికిత్స అందుబాటులో ఉంది.
  • అడ్డంకులను తొలగించడం: జనన సంబంధ పథంలో ఉన్న అడ్డంకులను శస్త్రచికిత్స ద్వారా తొలగించవచ్చు, తద్వారా శుక్రాణు ప్రవాహం మెరుగుపడుతుంది.

సహాయక ఫెర్టిలిటీ పద్ధతులు (ART) – IVF మరియు ICSI

  • ఇన్ విట్రో ఫెర్టిలైజేషన్ (IVF): ఇందులో శుక్రాణువుతో ఎగ్ ను ప్రయోగశాలలో ఫెర్టిలైజ్ చేయడం మరియు అండాన్ని గర్భాశయంలోకి నాటడం చేయబడుతుంది.
  • ఇంట్రాసైటోప్లాస్మిక్ స్పెర్మ్ ఇంజెక్షన్ (ICSI): ఈ పద్ధతిలో ఒక శుక్రాణువును నేరుగా ఎగ్‌లో ఇంజెక్ట్ చేస్తారు, ఇది ఫెర్టిలైజేషన్ అవకాశాలను మెరుగుపరుస్తుంది.

పురుషుల వంధ్యత చికిత్సలో కొత్త శాస్త్రీయ ఆధునికతలు

తాజా శాస్త్రీయ పరిశోధనలు

  • స్టెమ్ సెల్ థెరపీ: శాస్త్రవేత్తలు స్టెమ్ సెల్‌ల సహాయంతో దెబ్బతిన్న అండకోశ కణజాలాన్ని మరమ్మతు చేయడం మరియు శుక్రాణువు ఉత్పత్తిని మెరుగుపరచడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారు.
  • జన్యుపరమైన పరీక్షలు: పురుషుల వంధ్యతకు కారణమైన జన్యుపరమైన లోపాలను గుర్తించడానికి జన్యుపరమైన పరీక్షల ఆధునికతలు లక్ష్యంగా ఉన్న చికిత్సా మార్గాలను అందించడంలో సహాయపడుతున్నాయి.
  • మైక్రోఫ్లూయిడిక్స్: మైక్రోఫ్లూయిడిక్ పరికరాలు శుక్రాణు నాణ్యత మరియు పనితీరును మరింత ఖచ్చితంగా విశ్లేషించడానికి అభివృద్ధి చేయబడుతున్నాయి.

కొత్త చికిత్సా పద్ధతులు

  • ఇంట్రాసైటోప్లాస్మిక్ స్పెర్మ్ ఇంజెక్షన్ (ICSI): ఇది తక్కువ శుక్రాణు సంఖ్య ఉన్న పురుషులకు పిల్లల కలయికను సాధ్యమే చేస్తుంది.
  • టెస్టిక్యులర్ స్పెర్మ్ ఎక్స్ట్రాక్షన్ (TESE): ఈ పద్ధతిలో శుక్రాణువును అండకోశం నుండి సర్జికల్ పద్ధతిలో తీసి, ICSI వంటి పద్ధతుల కోసం ఉపయోగిస్తారు.

పురుషుల ఫెర్టిలిటీని మెరుగుపరచడానికి జీవనశైలి మార్పులు

స్వస్థ జీవనశైలిని అనుసరించడం పురుషుల ఫెర్టిలిటీకి గణనీయమైన ప్రయోజనాలను కలిగిస్తుంది. ఆరోగ్యకరమైన అలవాట్లను అవలంబించడం ద్వారా శుక్రాణు నాణ్యత, పరిమాణం మరియు ఫెర్టిలిటీ మెరుగుపడుతుంది.

జీవనశైలి మార్పుప్రయోజనాలు
సంతులిత ఆహారంశుక్రాణు ఉత్పత్తికి అవసరమైన పోషకాలు అందిస్తాయి
నియమిత వ్యాయామంమొత్తం ఆరోగ్యాన్ని మరియు హార్మోన్ల స్థాయిలను మెరుగుపరుస్తుంది
బరువును నియంత్రించడంఅధిక బరువు వల్ల కలిగే ప్రతికూల ప్రభావాన్ని తగ్గిస్తుంది
విషపూరిత పదార్థాల నుంచి దూరంగా ఉండడంహానికరమైన పదార్థాల కారణంగా శుక్రాణు ఆరోగ్యాన్ని పరిరక్షిస్తుంది

పురుషుల వంధ్యత యొక్క భావోద్వేగ ప్రభావం

పురుషుల వంధ్యతకు వారి భావోద్వేగం మరియు సంబంధాలపై తీవ్రమైన ప్రభావం ఉంటుంది. ఇది మనస్తాపం, కోపం, నిరాశ మరియు సిగ్గు వంటి భావాలను కలిగిస్తుంది. ఈ భావాలు తీవ్రమైనవి కావచ్చు మరియు ఇది వారి ఆత్మ విశ్వాసం మరియు మొత్తం మానసిక ఆరోగ్యాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు.

పురుషులకు అనుసరించవలసిన భావోద్వేగ నిర్వహణ పద్ధతులు

  • సహాయం పొందడం: ఒక నమ్మకమైన మిత్రుడు, కుటుంబ సభ్యుడు లేదా సైకాలజిస్ట్‌తో మాట్లాడడం ద్వారా ఈ భావోద్వేగ సమస్యలను ఎదుర్కోవచ్చు.
  • సహాయక గ్రూపులో చేరడం: అదే పరిస్థితిని ఎదుర్కొంటున్న ఇతరులతో అనుసంధానం ద్వారా మద్దతు పొందవచ్చు.
  • స్వీయ సంరక్షణ పాటించడం: ఆరోగ్యకరమైన అలవాట్లు పాటించడం, వ్యాయామం, ధ్యానం లేదా హాబీలు పాటించడం ద్వారా మానసిక ఆరామాన్ని పొందవచ్చు.
  • ప్రొఫెషనల్ సహాయం పొందడం: ఒక కౌన్సిలర్ లేదా సైకాలజిస్ట్ ద్వారా భావోద్వేగ సవాళ్లను ఎదుర్కోవడానికి మరియు మార్గదర్శకత్వం పొందడం.

పురుషుల వంధ్యతకు సంబంధించిన అపోహలు మరియు వాస్తవాలు

పురుషుల వంధ్యతను గూర్చి చాలా అపోహలు ఉన్నాయి. వాస్తవాలను అర్థం చేసుకోవడం ద్వారా, ఈ అపోహలను తొలగించడంలో మరియు సరైన వైద్య సలహా పొందడంలో పురుషులకు సహాయపడుతుంది.

అపోహవాస్తవం
సన్నటి లోదుస్తులు వంధ్యతను కలిగిస్తాయిఇది శుక్రాణు ఉష్ణోగ్రతను ప్రభావితం చేయవచ్చు, కానీ ఇది ప్రధాన కారణం కాదు.
సైక్లింగ్ లేదా పరుగెత్తడం వంధ్యతను కలిగిస్తుందిమితమైన వ్యాయామం సాధారణంగా ఆరోగ్యానికి మంచిదే.
ఒత్తిడి ప్రధాన కారణంసాధారణంగా, అనేక కారణాలు కలిపి వంధ్యతకు దారితీస్తాయి.
వంధ్యతకు ఎల్లప్పుడూ పురుషుడే బాధ్యత వహిస్తాడుపురుషులు మరియు మహిళలు రెండింటి కారణాలు ప్రోక్రియేటివ్ సమస్యలకు దారితీస్తాయి.
వంధ్యతకి ఒకసారి నిర్ధారణ అయిన తర్వాత చికిత్స లేరువంధ్యతకు అనేక సమర్థవంతమైన చికిత్సలు ఉన్నాయి.
Call Us
WhatsApp